Donald Trump đã yêu cầu Tòa án Tối cao hạn chế các lệnh cấm từ các tòa án cấp dưới, vốn đã gia tăng đáng kể trong nhiệm kỳ của ông.
Chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump đã bị chậm lại bởi một loạt các lệnh cấm từ các thẩm phán liên bang nhắm vào các chính sách của ông. Những lệnh cấm này thường có phạm vi áp dụng trên toàn quốc, một điều được coi là đặc biệt vì chúng cho phép một thẩm phán duy nhất chặn đứng các chính sách quốc gia.
Những lệnh cấm toàn quốc này ngày càng được sử dụng nhiều hơn trong những năm gần đây, dẫn đến sự phản đối mạnh mẽ từ các chính quyền tổng thống. Gần đây, Trump đã lên án việc sử dụng chúng và yêu cầu Tòa án Tối cao can thiệp.
“Các lệnh cấm toàn quốc bất hợp pháp từ những thẩm phán Cánh Tả cực đoan có thể dẫn đến sự hủy hoại đất nước của chúng ta!” Tổng thống viết trên Truth Social vào ngày 20 tháng 3. “Những kẻ này là những kẻ điên rồ, không hề quan tâm đến hậu quả từ những quyết định và phán quyết nguy hiểm và sai lầm của họ.”
Các thẩm phán đã bảo vệ phạm vi rộng lớn của các lệnh cấm, cho rằng chúng cần thiết để ngăn chặn những tổn hại giả định từ hành động của hành pháp. Trong khi đó, các nhà phê bình cho rằng các tòa án đang vượt quá thẩm quyền của mình, đặc biệt khi các luật sư “mua chuộc” những thẩm phán có xu hướng đồng ý với sở thích chính sách của họ.
Dù Tòa án Tối cao chưa giải quyết vấn đề này, họ có thể sẽ có tiếng nói cuối cùng khi các thách thức đối với hành động của Trump được đưa lên quy trình kháng cáo.
Sự Gia Tăng Của Các Lệnh Cấm Toàn Quốc
Theo một nghiên cứu của Harvard Law Review, số lượng lệnh cấm toàn quốc đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Phần lớn trong số đó đến từ các thẩm phán được bổ nhiệm bởi một tổng thống thuộc đảng đối lập với đảng cầm quyền.
Xu hướng này, theo nghiên cứu, được thúc đẩy bởi “mua chuộc thẩm phán,” khi các nguyên đơn chiến lược đệ đơn kiện trước những thẩm phán mà họ cho là có thiên hướng ủng hộ vụ án của họ.
Các tổng thống George W. Bush và Barack Obama đã chứng kiến 6 và 12 lệnh cấm toàn quốc tương ứng trong nhiệm kỳ của họ. Con số này đã tăng lên 64 trong nhiệm kỳ đầu của Trump—59 trong số đó đến từ các thẩm phán được bổ nhiệm bởi một tổng thống đảng đối lập.
Tổng thống Joe Biden, trong khi đó, đã chứng kiến con số cao hơn một chút so với Obama với 14 lệnh cấm—tất cả đều đến từ các thẩm phán được bổ nhiệm bởi một tổng thống đảng đối lập.
Bảo Vệ Phạm Vi Toàn Quốc
Các thẩm phán đã bảo vệ phạm vi toàn quốc của các phán quyết của họ.
“Lý do các Sắc lệnh Hành pháp là vi hiến—cụ thể là chúng vi phạm nguyên tắc phân chia quyền lực—là áp dụng cho mọi khu vực pháp lý trên toàn quốc,” Thẩm phán Liên bang Brendan Hurson nói vào tháng 2 khi chặn lệnh của Trump về cái gọi là “chăm sóc khẳng định giới tính.”
“Sự cần thiết của một lệnh cấm toàn quốc được nhấn mạnh bởi thực tế rằng các bệnh viện trên khắp đất nước có thể mất quyền tiếp cận tất cả các nguồn tài trợ liên bang nếu họ tiếp tục cung cấp dịch vụ y tế khẳng định giới tính.”
Khi đưa ra lệnh cấm sơ bộ đối với lệnh quốc tịch theo nơi sinh của Trump, Thẩm phán Liên bang John Coughenour nói vào tháng 2 rằng một lệnh cấm giới hạn về mặt địa lý sẽ “không hiệu quả” vì các bang nguyên đơn sẽ phải trả tiền cho con cái của những người nhập cư bất hợp pháp di chuyển từ các bang khác.
Tòa Án Tối Cao Xem Xét
Các chuyên gia đã chỉ ra lệnh hạn chế quốc tịch theo nơi sinh của Trump là một trong những lệnh có khả năng được đưa lên Tòa án Tối cao. Với một đơn kiện gần đây từ chính quyền Trump, nó có thể dẫn đến một phán quyết rộng hơn về các lệnh cấm toàn quốc.
Quyền Tổng Chưởng lý Sarah Harris đã yêu cầu Tòa án Tối cao nói “đủ rồi.” Bà đã nộp đơn yêu cầu tòa xem xét ba lệnh cấm sơ bộ toàn quốc đối với lệnh quốc tịch theo nơi sinh của Trump.
“Các lệnh cấm toàn quốc đã đạt đến mức độ dịch bệnh kể từ khi chính quyền hiện tại bắt đầu,” Harris nói. Bà lưu ý rằng số lượng lệnh cấm toàn quốc và lệnh tạm thời được đưa ra chống lại chính quyền hiện tại đã vượt qua ba năm đầu của chính quyền Biden.
Bà lập luận rằng “chỉ có sự can thiệp của tòa án này mới có thể ngăn chặn các lệnh cấm toàn quốc trở nên phổ biến.”
Dưới thời Biden, Tổng Chưởng lý Elizabeth Prelogar đã lập luận trong một đơn kiện rằng “chính phủ phải thắng mọi vụ kiện để duy trì chính sách của mình, nhưng các nguyên đơn có thể chặn một luật hoặc quy định liên bang trên toàn quốc chỉ với một chiến thắng tại tòa án cấp dưới.”
Các Phản Ứng Từ Tòa Án Tối Cao
Cách Tòa án Tối cao xử lý vấn đề này vẫn chưa rõ ràng, nhưng một số thẩm phán đã bày tỏ sự thất vọng với các lệnh cấm toàn quốc và phản đối các quyết định của tòa án cấp dưới chống lại chương trình nghị sự của Trump.
Thẩm phán Samuel Alito, trong một ý kiến bất đồng, đã chỉ trích quyết định của tòa án cấp dưới và nói rằng ông kinh ngạc khi các thẩm phán khác cho phép một lệnh buộc chính phủ liên bang chi hàng tỷ đô la viện trợ nước ngoài.
“Liệu một thẩm phán tòa án cấp dưới, người có thể không có thẩm quyền, có quyền lực không kiểm soát để buộc Chính phủ Hoa Kỳ chi trả (và có lẽ mất mãi mãi) 2 tỷ đô la tiền thuế của người dân?” ông hỏi.
“Câu trả lời cho câu hỏi đó nên là một tiếng ‘Không’ dứt khoát, nhưng đa số Tòa án này dường như nghĩ khác.”
Các thẩm phán Neil Gorsuch, Clarence Thomas, và Brett Kavanaugh cũng không đồng ý với quyết định từ chối kháng cáo của chính quyền Trump trong vụ án đó.
Gorsuch, đặc biệt, đã chỉ trích việc sử dụng ngày càng nhiều các lệnh cấm toàn quốc. Trong một ý kiến đồng tình năm 2020, ông nói rằng có một vấn đề với “thực tiễn ngày càng phổ biến của các tòa án cấp dưới ra lệnh cứu trợ vượt ra ngoài phạm vi các vụ án trước họ.”
“Cho dù được đặt tên là lệnh cấm ‘toàn quốc,’ ‘phổ quát,’ hay ‘vũ trụ,’ những lệnh này đều có cùng một lỗi cơ bản—chúng chỉ đạo cách bị đơn phải hành xử với những người không phải là bên trong vụ án,” ông viết.
Khi phát biểu tại Trường Luật Đại học Northwestern năm 2022, Thẩm phán Elena Kagan nói rằng “không thể đúng khi một thẩm phán tòa án cấp dưới có thể chặn đứng một chính sách toàn quốc và để nó bị chặn trong nhiều năm cần thiết để đi qua quy trình bình thường.”
Cải Cách Tiềm Năng
Phát biểu của Gorsuch đã đặt ra câu hỏi về phạm vi thẩm quyền của các thẩm phán—liệu lệnh cấm của họ nên giới hạn trong các bên liên quan hay mở rộng đến những người khác?
“Các tòa án pháp lý được tạo ra để giải quyết tranh chấp giữa hai bên... chúng không phải là những hội đồng điều tra tự do, không ràng buộc,” Giáo sư Gregory Dolin từ Trường Luật Đại học Baltimore nói với The Epoch Times.
Phó Chủ tịch John Malcolm của Heritage Foundation nói với The Epoch Times rằng cho đến khi Quốc hội kiểm soát thực tiễn này hoặc Hội nghị Tư pháp Hoa Kỳ thay đổi quy tắc, thực tiễn này có khả năng sẽ tiếp tục.
Năm ngoái, Hội nghị Tư pháp cho biết họ đang hành động để thúc đẩy việc phân bổ vụ án ngẫu nhiên, nhưng những chỉ trích như của Trump vẫn còn. Một cải cách có thể nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng tại Quốc hội, khi Đảng Dân chủ đã thu hút sự chú ý đến vấn đề này sau quyết định của một thẩm phán liên bang tại Texas chặn phê duyệt của FDA đối với thuốc phá thai.
Các đề xuất khác bao gồm loại bỏ các lệnh cấm toàn quốc hoặc thành lập một hội đồng thẩm phán xem xét các vụ án yêu cầu cứu trợ toàn quốc.